Zweedse scholen terug naar ‘echt’ boek

Bron: BNR.nl

Zweden, decennialang een wereldwijde pionier in digitale innovatie, gooit het roer in het onderwijs radicaal om. De Zweedse regering zet een streep door de verregaande digitalisering in de klaslokalen en investeert miljarden in ‘ouderwetse’ schoolboeken, pen en papier. De reden voor de transitie? Een alarmerende daling in de leesvaardigheid van jongeren in het land.

Vanaf het einde van de jaren 2000 onderging het Zweedse onderwijs een snelle digitale transformatie, waarbij laptops al snel de nieuwe standaard in de klaslokalen werden. Tegen 2015 beschikte 80% van de leerlingen over een eigen digitaal apparaat, en in 2019 ging de toenmalige sociaaldemocratische regering nog een stap verder door tablets verplicht te stellen op kleuterscholen. Het doel waas ambitieus: zelfs de allerjongsten voorbereiden op een steeds digitaler wordende wereld.

De huidige rechtse regering, die in 2022 aantrad, zet echter resoluut een streep door dit beleid en probeert de verregaande digitalisering nu in hoog tempo terug te draaien.

De regering heeft ruim 2 miljard Zweedse kronen (ongeveer 180 miljoen euro) geïnvesteerd om het doel van ‘één leesboek per leerling per vak’ te verwezenlijken. Verschillende maatregelen zijn doorgevoerd om hieraan bij te dragen. Vanaf augustus dit jaar worden telefoons op alle basisscholen verboden. Vanaf 2025 vervalt de verplichting voor digitale hulpmiddelen op scholen; kinderen onder de twee jaar krijgen helemaal geen tablets meer. In 2028 moet er een volledig nieuw leerplan liggen dat de focus legt op handschrift, fysieke boeken en hoofdrekenen.

Edholm stelt tegenover The Economist dat de achteruitgang te wijten is aan een ‘overmatig gebruik van digitale hulpmiddelen zonder bewijs voor hun effectiviteit’. Neurowetenschappers ondersteunen deze visie; onderzoek wijst uit dat het lezen op schermen de informatieverwerking bemoeilijkt en de hersenontwikkeling bij jonge kinderen negatief kan beïnvloeden.

Zweden staat niet alleen. Ook buurlanden Denemarken en Finland trekken aan de rem. Finland voerde onlangs strenge regels in voor telefoons tijdens de les, en Denemarken verplicht dit jaar een verbod op telefoons en privétablets tot 16 jaar.

Voormalig Deens minister van Onderwijs, Merete Riisager, erkent dat de vroege digitalisering vanaf 2011 een fout was: ‘Teruggaan naar boeken is duur, maar tablets hebben bijgedragen aan de achteruitgang van kernvaardigheden.’

Toch is niet iedereen enthousiast over de analoge revolutie. Critici waarschuwen dat Zweden hiermee zijn positie als technologisch koploper in Europa op het spel zet. Volgens hen heeft iedereen digitale basisvaardigheden nodig. Hun grootste angst is dat een slechte voorbereiding van jongeren op de digitale wereld, zal leiden tot het verhuizen van tech-giganten als Spotify naar het buitenland.

Ondanks de kritiek houden voorstanders voet bij stuk. Zij benadrukken dat de verleiding van het scherm simpelweg te groot is voor leerlingen. De trend in Zweden blijft helder: voor de basisvaardigheden keer het papier definitief terug in de schoolbanken.